2025 жылғы 13-14 наурызда Бурабайда Ұлттық құрылтайдың IV отырысы өтті, оның шеңберінде төрт секцияның, оның ішінде "Білім және ғылым"отырыстары өтті. Сорбонна-Қазақстан Институтының директоры. Абай Айнұр Сәбитова Zakon.kz ол ұсынған шаралар туралы.

Бастау үшін Айнұр Сәбитова бұл құрылтайда былтырғы Атырауға қарағанда көбірек ұсыныстар айтылғанын атап өтті.

"Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың пленарлық отырыста сөйлеген сөзі ауқымды болды, біздің қоғамды толғандыратын көптеген терең мәселелер - экономика мен әлеуметтік саясаттан бастап қазақстандық қоғамның рухани-адамгершілік дамуына дейін қозғалды. Мемлекет басшысы соңғы алты жылда атқарылған жұмыстардың қорытындыларын белгілеп, алдағы жылдары елді қалай дамыту керектігі туралы нақты және қисынды міндеттерді айқындады. Құрылтай платформасында тағы да жалпыұлттық форматтағы диалог өтті деп айтуға болады. Ұлттық құрылтай жалпыұлттық диалог үшін негізгі тұғырнамаға айналды, оның шеңберінде ел халқының кең ауқымды пікірлері мен көзқарастарының өкілдігі қамтамасыз етілді. Бұл, Мемлекет басшысының ойынша, билік пен халық арасындағы байланысты нығайтады, Қазақстанның дамуы мүддесінде неғұрлым тиімді және өзара тиімді кооперацияға ықпал етеді".

Айнұр Сәбитова

Ол ең тиімді өзара іс-қимыл секциялар шеңберіндегі жұмыс кездесулерінде орын алатынын атап өтті, өйткені бұл секцияларға бейінді министрліктердің өкілдері мен мемлекеттік органдардың басшылары келіп, қандай да бір салада қандай проблемалар бар екенін мұқият тыңдап, сарапшылардың ұсыныстарын қабылдайды.

Сорбонна-Қазақстан Институтының директоры. Абай бірнеше бастаманы көтерді.

Мұғалімдер өз құқықтарын қорғай білуі керек

Атап айтқанда, Айнұр Сабитова педагогикалық мамандықтар студенттері үшін міндетті "Адам құқықтары негіздері" курсын енгізуді және қазіргі педагогтар үшін біліктілікті арттыру бағдарламаларын әзірлеуді ұсынды.

"Қазіргі заманғы шындықтар мұғалімдерден тек әдістемелік және пәндік білімге ғана емес, сонымен қатар жоғары құқықтық сауаттылыққа ие болуды талап етеді. Алайда, бүгінде мұғалімдер көбінесе өз құқықтарын қорғай алмайтын, ата-аналармен, әкімшілікпен және жалпы білім беру жүйесімен қарым-қатынасты қалай дұрыс құру керектігін білмейтін жағдайларда кездеседі. Мен ұсынған адам құқықтарының негіздері өндірістік практиканы бастамас бұрын үшінші курста оқытылуы керек, сондықтан болашақ мұғалімдер мектеп ортасының құқықтық сын-қатерлеріне дайын болады. Сонымен қатар, қазіргі педагогтар үшін біліктілікті арттыру бағдарламаларын әзірлеу маңызды. Нәтижесінде біз Қазақстанның білім беру жүйесі үшін өте маңызды күшті, заңды сауатты мұғалім боламыз. Бұл ұсыныс ҚР Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссиядан, Абай атындағы Білім министрлігінен және ҚазҰПУ-дан қолдау тапты".

Айнұр Сәбитова

Сыйлық тек кәдесый емес

Мұғалімдер тақырыбын жалғастыру. Айнұр Сәбитованың айтуынша, Ы медалі сияқты мемлекеттік наградаларды есепке алу мәселесі шешілмеген күйінде қалып отыр. Жыл сайын үздік педагогтар марапатталатын Алтынсарина.

Мұғалімнің еңбегін жоғары тану оны аттестаттау кезінде ескерілмейді. Мұндай марапаттарға ие болған мұғалімдер өздерінің көп жылдық еңбектеріне, білімге қосқан үлестері мен қоғамдық тануларына осы жүйеде көрініс табуына лайық, - деді Сәбитова.

Докторанттар үшін жасанды түрде күрделі жағдайлар

Сұхбаттасушының тағы бір ұсынысы Қазақстанда PhD-докторанттарды даярлауға қатысты. Сәбитовтың пікірінше, қазіргі жүйе оларды шетелдік ғылыми кеңесшілерді өз бетінше іздеуді талап ете отырып, жасанды түрде күрделі жағдайларға қояды.

"Университеттер PhD ережелері бойынша міндетті түрде болғанына қарамастан, шетелдік кеңесшілерді жиі ұсына алмайды. Талаптар бойынша консультант топ-1000 университетінен, ал кейбір жоғары оқу орындарында - тіпті топ-500-ден болуы тиіс, бұл қазақстандық докторанттар үшін еңсерілмейтін кедергілерді тудырады. Болон процесінде көптеген жетекші еуропалық университеттердің тәжірибесіне сәйкес мұндай нормалар жоқ екенін атап өткен жөн. Мен бұл критерийлерді алып тастауды және процесті жас зерттеушіге икемді және қол жетімді етуді ұсындым. Артық шектеулерді жою үшін реттеуші құжаттарды қайта қарау қажет. Бүгінгі таңда бұл норма жойылды".

Айнұр Сәбитова

Шетелдік университеттердің тізілімі және шетелдік ғалымдардың қазақстандық ғылымға интеграциясы

Институт директоры мемлекет басшысының бастамасымен Қазақстанда қос дипломдар мен халықаралық білім беру бағдарламаларын ұсынатын жетекші шетелдік жоғары оқу орындарының филиалдары белсенді ашылатынын еске салды. Олар Қазақстанның жетекші жоғары оқу орындарының базасында ашылады, оны спикер мүлдем дұрыс тәсіл деп атайды, өйткені елдің мемлекеттік және ұлттық университеттері халықаралық деңгейде білім беру қызметтерінің спектрін кеңейте отырып, даму үшін жаңа мүмкіндіктер алуда.

Сонымен қатар, осы бастамалардың арқасында, біріншіден, біздің студенттер жүйелік негізде шетелдік университеттермен қос дипломдық бағдарламаларға қатыса алады. Екіншіден, базасында филиалдары ашылған университеттер Қазақстанда оқуға мүдделі шетелдік студенттер үшін тартылыс орталығына айналады.

"Алайда, қазіргі уақытта олар туралы ақпаратты жүйелейтін бірыңғай цифрлық ресурс жоқ. Мен шетелдік университеттер филиалдарының электрондық каталогын құру туралы ұсыныс енгіздім, онда толық тізілім ұсынылады: Қазақстанда филиалдар ашқан барлық шетелдік университеттер, білім беру бағдарламаларының тізімі (Қос дипломдарды қоса алғанда), қазақстандық және шетелдік студенттер үшін түсу мүмкіндіктері туралы ақпарат. Неліктен бұл маңызды? Ақпараттың жетіспеушілігі талапкерлерге, әсіресе қандай Халықаралық бағдарламалар бар екенін білмейтін аймақтардағы студенттерге таңдауды қиындатады".

Айнұр Сәбитова

Ол былай деп қосты: Қазақстанда жетекші әлемдік университеттердің филиалдарының ашылуы білім беру мүмкіндіктерін кеңейтіп қана қоймай, халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың катализаторы болуға тиіс. Сондықтан қазақстандық ғылымды дамыту үшін шетелдік оқытушылардың әлеуетін пайдалану үшін елімізде ашылған Шетелдік жоғары оқу орындары филиалдарының ҚР Ұлттық Ғылым академиясымен толыққанды ғылыми-зерттеу интеграциясын ұйымдастыру ұсынылды.

19.03.2025 ж

Дереккөз: zakon.kz